İçeriğe geç

KelimeBul · Dil Bilgisi

Büyük Harf Nerede Kullanılır? Unvanlar, Yönler, Tarihler ve Başlıklar

KelimeBul ekibi · · 2 dakikalık okuma

Cümle başı ve özel adlar dışında büyük harfin nerede kullanılacağı çoğu zaman karışır. Ali Bey mi ali bey mi, Ekim mi ekim mi, Suç ve Ceza mı Suç Ve Ceza mı? Bu yazıda en sık sorulan dört durumu ele alıyoruz.

Unvanlar ve saygı sözleri

Özel adla birlikte kullanılan unvanlar ve saygı sözleri büyük harfle başlar: Ali Bey, Ayşe Hanım, Doktor Ayşe, Profesör Ahmet Yılmaz, Fatih Sultan Mehmet.

Akrabalık bildiren sözcükler ise özel adlardan sonra küçük harfle yazılır: Ayşe teyze, Ali dayı, Mehmet amca. Ancak akrabalık sözcüğü lakaplaşıp adın ayrılmaz bir parçası olmuşsa büyük yazılır: Dede Korkut, Nene Hatun.

Yön adları

Yön bildiren kelimeler bir özel adın parçası olduğunda büyük harfle başlar: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Doğu Anadolu, Güneydoğu Asya.

Bir yerin yönünü anlatmak için kullanıldığında ise küçük yazılır: Kıbrıs'ın kuzeyi, Anadolu'nun doğusu, şehrin batısında. Kısaca, yön sözcüğü adın önündeyse ve adın parçasıysa büyük, adın ardından yeri tarif ediyorsa küçük harf kullanılır.

Ay ve gün adları

Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar: 29 Ekim 1923 Pazartesi, 13 Ekim 2026 Salı. Bu örneklerde ay ve gün, takvimdeki tek bir günü gösterir.

Belirli bir tarih bildirmeyen kullanımlarda küçük harf kullanılır: ekim ayında görüşürüz, her salı yüzmeye gidiyoruz, pazartesi sendromu.

Kitap, eser ve başlık adları

Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin adlarında her kelime büyük harfle başlar; ancak ve, ile, veya, ya da, de, ki ve mi gibi bağlaç ve ekler küçük yazılır: Suç ve Ceza, Savaş ve Barış, Kuyucaklı Yusuf.

Başlığın tamamı büyük harfle yazılıyorsa bağlaçlar da büyük yazılır: SUÇ VE CEZA. Tabelalarda ve kapaklarda bu kullanım sık görülür.

Tamamı büyük harfle yazılan başlıklarda noktalı i'nin büyüğünün İ olduğunu unutmayın: İnce Memed başlığı büyük harfle İNCE MEMED olarak yazılır. Bu konuyu I, İ, ı ve i yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Diller, milletler ve yer adları

Millet, boy ve dil adları büyük harfle başlar: Türk, Japon, Türkçe, İngilizce. Bu adlara gelen yapım ekleri kesmeyle ayrılmadığı için Türkçenin, İngilizceyi biçiminde yazılır.

Yer adlarında deniz, göl, dağ gibi tür bildiren kelimeler özel adın parçasıysa onlar da büyük harfle başlar: Karadeniz, Van Gölü, Ağrı Dağı. Tür adı özel addan ayrı, yalnızca tarif amacıyla kullanılıyorsa küçük yazılır: Van'daki göl, Ağrı'daki dağlar.

Hızlı özet

Tereddüt ettiğinizde şu dört soruyu sorun:

  • Bu sözcük bir unvan mı (büyük), yoksa gerçek bir akrabalık mı (küçük)?
  • Yön sözcüğü adın parçası mı (büyük), yoksa yeri mi tarif ediyor (küçük)?
  • Ay ve gün belirli bir tarihi mi gösteriyor (büyük), yoksa genel mi (küçük)?
  • Bağlaç bir başlığın içinde mi (küçük), yoksa başlığın tamamı mı büyük (büyük)?