yalnız ve yanlış
İki kelime de l ile n'nin yerini karıştırmaktan dolayı sık yanlış yazılır. Doğrusu yalnız ve yanlış biçimidir; “yanlız” ve “yalnış” yanlıştır.
Akılda tutmanın kolay bir yolu var: yanlış kelimesi yanılmak fiilinden gelir; yanıl- ile başladığını hatırlarsanız n'nin önce geldiğini de hatırlarsınız. yalnız kelimesinde ise sıra tersidir: önce l, sonra n.
herkes
Doğru yazım herkes biçimidir; “herkez” yazımı yanlıştır. Kelime, her ile Farsçada kişi anlamına gelen kes sözcüğünden oluşur. “Her kes” diye düşünmek, sondaki s'yi hatırlamayı kolaylaştırır.
birkaç, birçok, hiçbir ve şey
Bu kelimeler kalıplaşmış oldukları için bitişik yazılır: birkaç, birçok, birtakım, hiçbir, hiçbiri. “Bir çok” ya da “hiç bir” yazımları yanlıştır.
Buna karşılık herhangi bir, hiç kimse ve pek çok ayrı yazılır. En kolay kural ise şey ile ilgili: şey her zaman ayrı yazılır. bir şey, her şey, hiçbir şey. “Herşey” ve “birşey” yazımları yanlıştır.
Yabancı kökenli kelimeler
Başka dillerden giren kelimelerin yazımı Türkçede yerleşmiş biçimlerine göre yapılır. Aşağıdaki kelimelerde parantez içindeki yazımlar yanlıştır:
- orijinal (orjinal)
- kravat (gravat)
- labirent (labirint)
- egzoz (egsoz)
- dinozor (dinazor)
- kılavuz (klavuz)
- şoför (şöför)
- antrenman (antreman)
- aksesuar (aksesuvar)
- sürpriz (süpriz)
- tıraş (traş)
- pantolon (pantalon)
Türkçe kelimelerde sık hatalar
Yalnızca yabancı kökenli kelimeler değil, her gün kullandığımız Türkçe kelimeler de bazen yanlış yazılır: meyve (meyva), yumurta (yumurda), kibrit (kirbit), eşek (eşşek).
Bazı kelimelerde tek bir harf anlamı değiştirir. mütevazı alçak gönüllü demektir; mütevazi ise birbirine paralel olan anlamına gelir. Birinin alçak gönüllülüğünü anlatırken doğru yazım mütevazı olur.
Bu hataları neden yapıyoruz?
Yazım hatalarının çoğu, kelimeyi konuştuğumuz gibi yazmaya çalışmaktan doğar. Hızlı konuşmada bazı sesler yer değiştirir; dil bilgisinde buna göçüşme denir. “yanlız” yazımı, yalnız kelimesindeki l ile n'nin konuşmada yer değiştirmesinin yazıya geçmiş hâlidir.
Bazen de bir ses konuşmada kaybolur ya da başka bir sese benzer. orijinal kelimesindeki i hızlı söylenince duyulmaz ve “orjinal” yazımı ortaya çıkar. herkes kelimesinin sonundaki s, konuşmada z'ye yaklaştığı için “herkez” yazılır. Kelimenin aslını bilmek, yani yanlış kelimesinin yanılmak fiilinden, herkes kelimesinin her ve kes sözcüklerinden geldiğini hatırlamak, bu hataların önüne geçmenin en kalıcı yoludur.
Şüphede kaldığınızda
Bu listeyi ezberlemek yerine şüphede kaldığınız kelimeyi sözlükte aramak daha pratiktir. Yanlış bir yazımı aradığınızda sözlükte madde bulunamaz ve size yakın kelimeler önerilir; doğru biçimi aradığınızda ise anlamı hemen karşınıza çıkar.